Piko SBB EW I met binnen­verlichting uitrusten

Binnenverlichting in rijtuigen maakt een groot verschil. In dit blog neem ik jullie mee in het klaarmaken van een aantal Piko EW I rijtuigen van de SBB voor inzet op de treinbaan.

In het zomerseizoen van 2014, in de nadagen van de EW I rijtuigen, reed elke zondag een zogenaamde dubbele NPZ-pendel tussen Zürich en Göschenen. ‘s-ochtends naar het zuiden, in de avond terug naar de hoofdstad. De trein bestond uit 2 RBe540 en daartussen 6 EW I rijtuigen in de configuratie B-A-B-B-A-B. Piko heeft deze rijtuigen de afgelopen jaren uitgebracht en ik heb de twee benodigde motorwagens en alle rijtuigen kunnen bemachtigen om zo de trein samen te stellen. Het gaat om de Piko 96830, 96842, 96781, 96784, 96098 en 96099.

Foto door Simon Bütikofer, © 2014. Met toestemming gebruikt.

Wat gaan we doen?

De EW I rijtuigen worden voorzien de Piko 56286 binnenverlichting. Dit is een led-strip die speciaal bedoeld is voor deze rijtuigen. Er zijn ook stroomafnemers bijgevoegd die je zo op het wielstel kunt klikken. Deze set kan optioneel worden voorzien van een decoder en van een buffercondensator. Beide gaan we ook inbouwen. Daarnaast zetten we passagiers in de rijtuigen.

De trein krijgt straks aan beide kanten een motorwagen. Dat is best spannend, want als deze niet precies even snel rijden ontstaan er duw- of trekkrachten. Het zwakke punt daarbij zijn steevast de koppelingen tussen rijtuigen. Om die reden worden de rijtuigen later van Almrose magneetkoppelingen voorzien. Omdat de trein best lang is en er een risico ontstaat bij boosterscheidingen, betreft het de niet-elektrische variant.

De motorwagens laten we even buiten beschouwing vandaag. Ik heb hier de Doehler & Haas DH22B-4 op het oog, maar dat moet ik nog testen.

Open maken en reizigers plaatsen

Allereerst halen we de wagon uit elkaar. De kap kun je met wat wrikken aan de uiteindes voorzichtig los krijgen. Daarna kun je met een kleine platte schroevendraaier het interieur verwijderen, door deze bij alle contactpennen voorzichtig ertussen te doen. Zodra het interieur is verwijderd kun je de wielstellen verwijderen door voorzichtig met een pincet of kleine tang de twee pinnen aan de bovenzijde naar elkaar toe te knijpen en het draaistel dan eruit te trekken.

Daarna beginnen we met het plaatsen van de passagiers in het interieur. Voor de reizigers is er goed en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat bij hun treinkaartje een gratis medische behandeling is inbegrepen. Het slechte nieuws is dat dit een dubbele beenamputatie betreft 😁.

Stroomafnemers monteren

In de Piko binnenverlichtingsset zitten zoals gezegd ook stroomafnemers voor de wielen. Deze monteren we op de draaistellen. Hiervoor moet je de wielen eerst verwijderen, daarna de stroomafnemers erop klikken en daarna de wielen terugplaatsen. De handleiding legt dit uit.

De stroomafnemers zijn verschillend van elkaar, want de rode en zwarte draden zijn ten opzichte van elkaar omgedraaid. Dit is slim bedacht van Piko en waarom zien we straks. Het is dus geen goed idee meerdere verlichtingssets tegelijk te openen en de onderdelen door elkaar te leggen, want dan heb je kans dat je twee dezelfde pakt en heb je in potentie kortsluiting.

Hierna moet het geheel worden aangesloten op de verlichtingsprint. Daarvoor plaatsen we het interieur terug en solderen we de draden vast op de daarvoor bedoelde soldeerpads op de printplaat. De draden gaan door de speciale gleuf. Bovenop de printplaat zijn meerdere aansluitingen. Omdat wij de binnenverlichting digitaal gaan aansturen moeten de draden op de WL/D en WR/D worden gesoldeerd.

In principe moet de zwarte draad op de WL en de rode draad op de WR, maar het maakt niet zoveel uit als je het omdraait. Wat wel belangrijk is dat je aan beide kanten hetzelfde kiest. Doe je dit niet, dan heb je gegarandeerd kortsluiting.

De buffercondensator

De verlichtingsprint van Piko is voorbereid voor een buffercondensator, al is voorbereid misschien wel een iets te positieve term. Er zijn namelijk meerdere elektrische componenten niet geplaatst en deze moet je dus zelf nog plaatsen.

Ik heb meerdere wagons voorzien van de binnenverlichting en bij recentere versies van de printplaat zijn de componenten overigens wél geplaatst! Check dus of dit bij die van jou het geval is voordat je eventueel de componenten koopt.

Wat je anders nodig hebt is een weerstand, een diode en de condensator zelf. Ik heb de volgende componenten gebruikt:

De 0805-weerstand bleek later kleiner dan nodig: de verlichtingsprint is voorzien van een 1206-footprint. Dit soldeert makkelijker, en ik zou dan ook de CRT1206ABY-1000ELF van Bourns aanraden.

Hieronder zie je de gesoldeerde weerstand en diode. Let bij deze laatste op de polariteit. De polariteitsstreep op de diode die ik hierboven heb genoemd is heel klein en met het blote oog bijna niet zichtbaar. Gebruik eventueel de camera op je telefoon om in te zoomen, of gebruik een vergrootglas.

Wat ook nog te zien is de zogenaamde ‘soldeerjumper’, aan de rechterkant. Deze moet je kortsluiten tussen de middelste streep en de ‘D’ (van digitaal). Laat je dit achterwege zal de condensator niet werken.

Overigens is de printplaat zo lelijk geworden van de flux die ik heb gebruikt: hiermee vloeit de soldeertin netjes naar de plek waar het moet komen.

Tot slot solderen we nog de condensator zelf. Deze plaats je aan de zijde waar de wc zit, zodat die niet zichtbaar is. Je kunt nog een tweede plaatsen, maar die zul je dan wel zien. Na het solderen knip je de pennen af. Let ook bij de condensator op de polariteit, of je wagon wordt een stoomlocomotief met bijhorende rook (en exploderende ketel 🤐).

De laatste stap: een decoder

Nu moeten we alleen nog de decoder plaatsen. Dit is gelukkig relatief eenvoudig. Ik gebruik de Piko 56126, welke speciaal voor deze verlichtingsprints is gemaakt. Helaas is deze inmiddels niet meer leverbaar. Je kunt de Uhlenbrock 72800 overwegen, die goed betaalbaar is. Van Piko zelf heb je de 56516. In beide gevallen moet je even opletten met de bedrading, want die is anders dan bij de 56126.

Eerst plakken we een stukje dubbelzijdig plakband op de verlichtingsprint. Hierna kan de decoder erop geplakt worden. Daarna moeten de draden worden gesoldeerd. De verlichting schakelt op AUX3 (de groene draad), dus in principe hoeven de witte, gele en paarse draad niet aangesloten te worden maar dat heb ik wel gedaan.

Programmeren en testen

De laatste stap is de decoder programmeren. In mijn geval betekende dit het wijzigen van de gekoppelde functietoets aan de AUX3-uitgang. Daarnaast heb ik het adres gewijzigd en hebben alle wagons hetzelfde adres. Zo kan ik ze in de software als één set rijtuigen definiëren.

Dan nog een snelle test om te zien of het werkt, en… tada!